Poziats Forte 10mg Aripiprazol - Trị trầm cảm, rối loạn lưỡng cực

Thành phần

• Hoạt chất: Aripiprazol 10mg

Công dụng

• Kiểm soát triệu chứng dương tính (ảo giác, hoang tưởng, tư duy vô tổ chức) và hỗ trợ cải thiện âm tính (cảm xúc cùn mòn, giảm động lực) ở tâm thần phân liệt.
• Ổn định khí sắc, giảm hưng cảm/kích động trong rối loạn lưỡng cực; phòng tái phát khi duy trì.
• Bổ trợ cho thuốc chống trầm cảm trong trầm cảm kháng trị, giúp rút ngắn thời gian đáp ứng.
• Giảm cáu gắt/kích động ở rối loạn phổ tự kỷ (theo phác đồ).

Chỉ định

• Tâm thần phân liệt ở người lớn và thanh thiếu niên (theo nhãn phê duyệt).
• Rối loạn lưỡng cực type I: điều trị giai đoạn hưng cảm cấp (đơn trị/ phối hợp) và duy trì ổn định khí sắc.
• Bổ trợ điều trị trầm cảm nặng (khi đáp ứng với đơn trị liệu chống trầm cảm chưa đầy đủ).
• Rối loạn Tourette, kích động ở tự kỷ: theo chỉ định và kinh nghiệm lâm sàng.

Liều dùng và cách dùng

• Aripiprazol có thời gian bán thải dài, cho phép dùng 1 lần/ngày. Khuyến cáo bắt đầu thấp – tăng dần để tối ưu dung nạp. Liều cụ thể phụ thuộc chẩn đoán, tuổi, đáp ứng, tình trạng chuyển hóa (CYP2D6), và thuốc dùng kèm.

Phác đồ tham khảo

Điều chỉnh liều khi có tương tác chuyển hóa

Cách dùng

• Uống nguyên viên với nước, vào cùng thời điểm mỗi ngày.
• Có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.
• Tránh tự ý uống rượu/thuốc an thần khi đang điều trị.

Quên liều và xử trí

• Nếu quên liều: uống ngay khi nhớ; nếu gần thời điểm liều kế tiếp, bỏ qua liều quên.
• Không dùng gấp đôi liều. Nếu quên ≥2–3 liều liên tiếp, liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn khởi động lại.

Dược lực học

Aripiprazol có cơ chế điều biến đặc trưng trên hệ dopaminergic và serotoninergic:

• Chủ vận từng phần (partial agonist) D₂: trong trạng thái quá hoạt hóa dopamin (ảo giác/hoang tưởng), aripiprazol cạnh tranh với dopamin nội sinh, giảm tín hiệu tổng; khi dopamin thiếu hụt (âm tính/cảm xúc cùn mòn), hoạt tính nội tại của thuốc giúp bảo tồn tín hiệu nền → giảm nguy cơ Parkinson hóa, ít EPS.
• Chủ vận từng phần 5‑HT_1A: góp phần giảm lo âu, cải thiện khí sắc, tăng phóng thích dopamin ở vỏ trước trán.
• Đối kháng 5‑HT_2A: giảm EPS, cải thiện giấc ngủ và tri giác; điều hòa phóng thích dopamin vùng thể vân.
• Tác động lên 5‑HT_2C, α₁-adrenergic, H₁ histamine ở mức độ nhẹ → lý giải hồ sơ an thần/tăng cân thấp hơn một số thuốc không điển hình khác.

Kết quả lâm sàng: giảm triệu chứng dương tính hiệu quả, đồng thời ít gây tăng prolactin, ít an thần, ít tăng cân hơn so với olanzapin/risperidon; tuy nhiên akathisia/bồn chồn có thể nổi bật ở liều khởi đầu nhanh.

Dược động học

• Hấp thu: Sinh khả dụng đường uống ~87%, C_max đạt sau 3–5 giờ. Thức ăn ít ảnh hưởng.
• Phân bố: Gắn protein huyết tương ~99%; V_d lớn, qua hàng rào máu não tốt.
• Chuyển hóa: Chủ yếu qua CYP2D6 và CYP3A4 thành dehydro‑aripiprazol (có hoạt tính ~40% AUC).
• Thải trừ: T_1/2 ~ 75 giờ (kéo dài đến ~146 giờ ở người poor metabolizer 2D6); bài tiết qua nước tiểu (~25%) và phân (~55%).

Hướng dẫn bảo quản

• Bảo quản ở nơi khô ráo, dưới 30°C, tránh ánh sáng trực tiếp.
• Đậy kín, tránh ẩm; không dùng khi viên biến màu, nứt vỡ.
• Để xa tầm tay trẻ em.

Tác dụng không mong muốn

• Thường dung nạp tốt. Tác dụng phụ điển hình và cách xử trí:

Tương tác thuốc

• Ức chế CYP2D6 (fluoxetin, paroxetin) hoặc ức chế CYP3A4 (ketoconazol, clarithromycin): tăng nồng độ aripiprazol → giảm liều.
• Cảm ứng CYP3A4 (carbamazepin, rifampicin, phenytoin): giảm nồng độ → có thể cần tăng liều.
• Thận trọng khi phối hợp với thuốc gây an thần (benzodiazepin, opioid), rượu (tăng buồn ngủ/ảnh hưởng phán đoán).
• Tránh phối hợp thường quy với thuốc kéo dài QT nếu không cần thiết; theo dõi ECG ở người nguy cơ.

Chống chỉ định

• Mẫn cảm với Aripiprazol hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc.

Lưu ý và thận trọng

• Người cao tuổi sa sút trí tuệ: tăng nguy cơ tử vong khi dùng thuốc chống loạn thần (cảnh báo hộp đen). Không chỉ định thường quy cho rối loạn hành vi trong sa sút trí tuệ.
• Nguy cơ ý tưởng/hành vi tự sát đặc biệt giai đoạn đầu điều trị hoặc khi điều chỉnh liều – cần giám sát chặt.
• Chuyển hóa: theo dõi cân nặng, BMI, vòng eo, glucose lúc đói/HbA1c và lipid định kỳ.
• Huyết áp, tư thế: đề phòng hạ huyết áp tư thế, nhất là khi phối hợp thuốc hạ áp.
• Co giật: thận trọng ở người có tiền sử động kinh.
• Ngưng thuốc: giảm liều từ từ để hạn chế tái phát/triệu chứng rebound.

Phụ nữ có thai và cho con bú

• Thai kỳ: chỉ dùng khi lợi ích vượt nguy cơ; dùng cuối thai kỳ có thể gây EPS/cai thuốc ở trẻ sơ sinh.
• Cho con bú: aripiprazol bài tiết vào sữa mẹ; cân nhắc ngưng cho bú hoặc chọn phác đồ khác.

Ảnh hưởng lên lái xe và vận hành máy móc

• Có thể gây chóng mặt, buồn ngủ. Tránh lái xe/vận hành máy móc cho đến khi biết rõ đáp ứng cá nhân.

Quá liều và xử trí

• Biểu hiện: ngủ gà, nôn, hạ huyết áp, QT kéo dài (hiếm), rối loạn nhịp.
• Xử trí: hỗ trợ hô hấp – tuần hoàn, theo dõi ECG, điều trị triệu chứng. Không có thuốc giải độc đặc hiệu; than hoạt nếu đến sớm.